Terwijl Vlaams formateur Bart De Wever gesprekken voert over de vorming van een nieuwe Vlaamse regering, heeft de Vlaamse administratie alvast haar voorstel voor het regeerakkoord gepubliceerd (ook wel het “regeerprogramma” genoemd).

De Vlaamse administratie is politiek onafhankelijk en ondersteunt de Vlaamse regering in het voorbereiden, goedkeuren en uitvoeren van beleid. Naar goede gewoonte stelt de Vlaamse administratie een regeerprogramma voor, dat als basis kan dienen voor de politieke onderhandelingen. Deze tekst bevat 119 concrete beleidsvoorstellen voor alle relevante domeinen: energie, onderwijs, wonen, mobiliteit, etc. De nieuwe Vlaamse regering is vrij deze voorstellen over te nemen, aan te passen of te negeren. Wij hebben de tekst in detail gelezen, en lijsten hieronder de 3 beste en slechtste voorstellen op met betrekking tot klimaat.

Onze “toppers”:

  1. Klimaat als eerste beleidsuitdaging. Het regeerprogramma begint met een overzicht van de belangrijkste uitdagingen voor een nieuwe Vlaamse regering. Een “klimaatintelligente samenleving” is de eerste uitdaging. Sterker zelfs, de eerste zin in de tekst brengt het akkoord van Parijs in herinnering. Het is duidelijk dat de klimaatuitdaging voor de Vlaamse administratie prioritair is.
  2. Koolstofheffing. De Vlaamse administratie stelt voor om fossiele brandstoffen te belasten via een heffing op CO2. Op deze manier worden duurzame technologieën (vb. warmtepompen op groene stroom) interessanter in vergelijking met fossiele technologieën (vb. gasketels). Addertje onder het gras is dat het regeerprogramma vermeld dat Vlaanderen enkel kan handelen “binnen de Vlaamse bevoegdheden”. Bij voorkeur wordt deze CO2-taks dus op Belgisch niveau uitgewerkt.
  3. Verduurzamen van woningbestand. De Vlaamse administratie erkent dat het verduurzamen van onze woningen een van de grootste klimaatuitdagingen is, vooral door de grote traagheid waarmee woningen worden gerenoveerd. Bovendien is dit een domein waar de Vlaamse regering directe impact op heeft, in tegenstelling tot bvb. grote elektriciteitscentrales die onder het Europese emissiehandelssysteem vallen. Het regeerprogramma stelt voor om fel in te zetten op het verhogen van de renovatiegraad. Daarnaast wordt het slopen van oude woningen en het bouwen van duurzame nieuwe woningen interessanter gemaakt ten opzicht van renovatie.

Onze “floppers”:

  1. Link met Europa (en België). Het regeerprogramma onderschrijft onvoldoende dat de grote lijnen van het klimaat- en energiebeleid op Europees niveau worden bepaald. Europa en België worden slechts 11 keer vermeld in het hoofdstuk over energie. Het is belangrijk dat Vlaanderen zich op diplomatisch vlak ambitieus positioneert in de Europese en Belgische discussie over klimaat- en energiebeleid. 
  2. Sociale correcties. Het regeerprogramma vermeldt in algemene bewoordingen dat sociale correcties en energiearmoede moeten worden meegenomen in het uittekenen van klimaatbeleid. Er worden echter geen concrete voorstellen gedaan over hoe dat sociaal correct klimaatbeleid er in de praktijk zou gaan uitzien (bijv. i.h.k.v. de eerder vermelde koolstofheffing). Zoals o.a. de beweging van de Gele Hesjes heeft aangetoond, is het heel moeilijk om een breed publiek draagvlak te creëren voor een ambitieus klimaatbeleid zonder (een gevoel van) sociale rechtvaardigheid.
  3. Ambitieniveau moet hoger. Ook al bevat het regeerprogramma verschillende goede maatregelen, het ambitieniveau zou nog hoger mogen en zelfs moeten. Zo wordt de ambitie geformuleerd om fossiele brandstoffen voor verwarming in gebouwen volledig uit te faseren tegen 2050. De technologie om dit te doen bestaat echter al, nl. zonneboilers en warmtepompen in combinatie met groene stroom. We kunnen deze doelstelling dus sneller dan 2050 bereiken.

De bijdrage van de Vlaamse administratie aan het regeerakkoord is slechts een voorstel. Zoals gezegd is het vrij aan de politieke partijen van de nieuwe meerderheid om dit aan te passen. We zijn alvast benieuwd welke maatregelen gaan worden overgenomen in het finale regeerakkoord.

Bijdrage van de Vlaamse administratie aan het regeerakkoord van de Vlaamse regering 2019-2024

°Tracker [BE]: Vlaams regeerprogramma – sterktes & zwaktes