#klimaatraad

De klimaatverandering gaat iedereen aan. We kunnen elk ons steentje bijdragen aan de oplossing. Dit is een van de basisprincipes van Carbon+Alt+Delete.

Vanuit dezelfde logica laat Canvas mensen aan het woord die elk op hun eigen manier strijden tegen klimaatverandering. Dit levert een serie van leuke en inspirerende kortvideo’s op.

#klimaatraad (Canvas of VRT Nu)

To (m)eat or not to (m)eat

Recent is er in de media veel aandacht voor de impact van vleesconsumptie op het klimaat. Zie bijvoorbeeld dit artikel op VRT NWS. In deze blogpost kaderen en nuanceren we dit nieuws.

Aanleiding voor deze stroom aan nieuwsberichten is een nieuw rapport van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Het IPCC analyseert in dit nieuw rapport de impact van landgebruik op klimaatverandering. Hierbij kijken ze naar alle aspecten van landgebruik, zoals ontbossing en landbouw. In het hoofdstuk over landbouw komt ook vleesconsumptie ter sprake. Hierbij geeft het IPCC een genuanceerd beeld, waarbij ze pleiten voor een gebalanceerd dieet bestaande uit plant-gebaseerd voedsel (vb. groenten en fruit) en duurzame dier-gebaseerd voedsel.

Samenvattend artikel (EN)

Summary for policy makers & full report (EN)

PS: Ter herinnering, het IPCC is een grote groep wetenschappers die in opdracht van de VN klimaatverandering analyseren, opvolgen en hierover rapporteren.

Earth Overshoot Day has never been so soon…

Today is Earth Overshoot Day, the day the humankind has exhausted all the resources the Earth gives us for a year. This day has never been so early and even worse, the day has moved up three months in just the last 20 years.

However, the day differs enormously between countries. Qatar already sees the day on February 11 and other countries that rely on their oil production (the USA, Canada, Kuwait and the UAE) are not that much later in March.

On the other side, countries such as Indonesia and Ecuador, only have their Overshoot Day in December. Belgium has their day already on April 6, which means we still have a lot of work to do to push back the date…

Current heatwaves made 5 times more likely due to climate change

Based on data from the heatwave of the end of June, the World Weather Attribution Network found that this heatwave had temperatures that were 4°C higher than heatwaves in 1900. There was a town between Montpellier and Avignon were there was a recorded temperature of almost 46°C, which is 1,5°C higher than the previous record. The whole heat wave has been made “at least” 5 times more likely due to climate change, but potentialy the effects may have been much higher.

However, this is not where it ends. The current heatwave has already broke record temperatures in Bordeaux and this Thursday, records are projected to break all over France, Belgium, Germany and the Netherlands. In Belgium, it is the first time ever that a red warning is issued for a heatwave.

As the energy usage is rising due to the increase in air conditioning use, there can be even more problems. Two nuclear reactors have already shut down to keep the water used to cool the reactors at a reasonable temperature.

Europese windenergie kan voor 10 keer meer elektriciteit zorgen dan nodig

Windmolens in het landschap zorgen voor veel kritiek. Op zee valt dit nog goed mee, maar wanneer ze op het vasteland gebouwen worden is er vaak kritiek van bewoners. Door het versnipperde Vlaamse landschap is het nog moeilijker om windmolens in te plannen op locaties waar er geen problemen zijn voor de omwonenden.

Als we kijken naar heel Europa, is de toekomst rooskleuriger. Volgens een nieuwe paper zou on-shore windenergie (op het land) meer dan 10 keer de elektriciteit kunnen produceren die er in totaal nodig is voor Europa. In de paper wordt rekening gehouden met beschikbaar landoppervlakte, de windsnelheden op verschillende plaatsen en de nieuwe toekomstige technieken van windmolens.

Er zijn uiteraard bemerkingen op deze studie. Zo is er veel potentieel op plaatsen waar er minder vraag is naar elektriciteit en andersom, waardoor het werkelijke potentieel wel lager zal liggen. Wel wordt in de studie benadrukt dat de kostprijs van windenergie nog sterk kan dalen, wat verder kan zorgen voor meer acceptatie van windenergie.

Europe ‘could get 10 times’ its electricity needs from onshore wind, study says

Nederland toont België hoe het kan

Een ambitieus klimaatakkoord is noodzakelijk, wenselijk en -zoals onze Noorderburen eind vorige maand met stip aantoonden- mogelijk. Op 28 juni presenteerde het Nederlandse kabinet haar klimaatakkoord waarmee het de Nederlandse plannen tot 2030 uitzet. Dit plan, dat mede vorm gegeven werd via een uitvoerige raadpleging van de belanghebbenden aan de Nederlandse “klimaattafels”, stelt o.a. als doelstelling om 70% van de Nederlandse elektriciteit tegen 2030 uit hernieuwbare bronnen te halen, om minstens 50% van de hernieuwbare energie in lokale handen te leggen, en om de industrie tegen 2050 naar koolstofneutraliteit te begeleiden. Hoewel ver van perfect kan dit akkoord als een sterk voorbeeld dienen voor wat de verschillende Belgische overheden gezamenlijk op tafel moeten leggen. Eerder deze week herinnerde de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen er ons nog eens aan hoe omvangrijk de uitdaging is. Lees via de link hieronder de analyse van de Bond Beter Leefmilieu over het Nederlandse klimaatakkoord; opnieuw een goede inspiratiebron voor de publieksbevraging over het Belgische energie- en klimaatplan (je hebt nog tijd tot 15 juli)!

Bond Beter Leefmilieu: “Kijk, het kan: Nederland legt sterk klimaatplan op tafel”

Het volledige Nederlandse klimaatakkoord kan je hier lezen

Jos Delbeke: “Eén coherent Belgisch klimaatplan, en snel”

Voormalig directeur-generaal van het Directoraat-Generaal Klimaatactie van de Europese Comissie (2010-2018), Jos Delbeke, wees de verschillende Belgische regeringen dit weekend op hun verantwoordelijkheid. Daar waar op Europees niveau de gesprekken zijn begonnen over 2050, moet België volop aan de bak om haar achterstand goed te maken en haar doelstellingen voor 2030 te kunnen halen. Hij legt 10 cruciale maatregelen voor die volgens hem deel moeten uitmaken van één -i.p.v. de huidige 7- coherent klimaatplan. Meteen goede inspiratie voor al zij die de publieksbevraging rond het Nationaal Energie- en Klimaatplan nog niet ingevuld hebben (je hebt nog tijd tot 15 juli!). Lees daarvoor zeker nog eens onze blogpost over de bevraging: “Tijd voor echte inspraak”.

De Tijd: “Eén coherent Belgisch klimaatplan, en snel”

Vlaams regeerprogramma – sterktes & zwaktes

Terwijl Vlaams formateur Bart De Wever gesprekken voert over de vorming van een nieuwe Vlaamse regering, heeft de Vlaamse administratie alvast haar voorstel voor het regeerakkoord gepubliceerd (ook wel het “regeerprogramma” genoemd).

De Vlaamse administratie is politiek onafhankelijk en ondersteunt de Vlaamse regering in het voorbereiden, goedkeuren en uitvoeren van beleid. Naar goede gewoonte stelt de Vlaamse administratie een regeerprogramma voor, dat als basis kan dienen voor de politieke onderhandelingen. Deze tekst bevat 119 concrete beleidsvoorstellen voor alle relevante domeinen: energie, onderwijs, wonen, mobiliteit, etc. De nieuwe Vlaamse regering is vrij deze voorstellen over te nemen, aan te passen of te negeren. Wij hebben de tekst in detail gelezen, en lijsten hieronder de 3 beste en slechtste voorstellen op met betrekking tot klimaat.

Onze “toppers”:

  1. Klimaat als eerste beleidsuitdaging. Het regeerprogramma begint met een overzicht van de belangrijkste uitdagingen voor een nieuwe Vlaamse regering. Een “klimaatintelligente samenleving” is de eerste uitdaging. Sterker zelfs, de eerste zin in de tekst brengt het akkoord van Parijs in herinnering. Het is duidelijk dat de klimaatuitdaging voor de Vlaamse administratie prioritair is.
  2. Koolstofheffing. De Vlaamse administratie stelt voor om fossiele brandstoffen te belasten via een heffing op CO2. Op deze manier worden duurzame technologieën (vb. warmtepompen op groene stroom) interessanter in vergelijking met fossiele technologieën (vb. gasketels). Addertje onder het gras is dat het regeerprogramma vermeld dat Vlaanderen enkel kan handelen “binnen de Vlaamse bevoegdheden”. Bij voorkeur wordt deze CO2-taks dus op Belgisch niveau uitgewerkt.
  3. Verduurzamen van woningbestand. De Vlaamse administratie erkent dat het verduurzamen van onze woningen een van de grootste klimaatuitdagingen is, vooral door de grote traagheid waarmee woningen worden gerenoveerd. Bovendien is dit een domein waar de Vlaamse regering directe impact op heeft, in tegenstelling tot bvb. grote elektriciteitscentrales die onder het Europese emissiehandelssysteem vallen. Het regeerprogramma stelt voor om fel in te zetten op het verhogen van de renovatiegraad. Daarnaast wordt het slopen van oude woningen en het bouwen van duurzame nieuwe woningen interessanter gemaakt ten opzicht van renovatie.

Onze “floppers”:

  1. Link met Europa (en België). Het regeerprogramma onderschrijft onvoldoende dat de grote lijnen van het klimaat- en energiebeleid op Europees niveau worden bepaald. Europa en België worden slechts 11 keer vermeld in het hoofdstuk over energie. Het is belangrijk dat Vlaanderen zich op diplomatisch vlak ambitieus positioneert in de Europese en Belgische discussie over klimaat- en energiebeleid. 
  2. Sociale correcties. Het regeerprogramma vermeldt in algemene bewoordingen dat sociale correcties en energiearmoede moeten worden meegenomen in het uittekenen van klimaatbeleid. Er worden echter geen concrete voorstellen gedaan over hoe dat sociaal correct klimaatbeleid er in de praktijk zou gaan uitzien (bijv. i.h.k.v. de eerder vermelde koolstofheffing). Zoals o.a. de beweging van de Gele Hesjes heeft aangetoond, is het heel moeilijk om een breed publiek draagvlak te creëren voor een ambitieus klimaatbeleid zonder (een gevoel van) sociale rechtvaardigheid.
  3. Ambitieniveau moet hoger. Ook al bevat het regeerprogramma verschillende goede maatregelen, het ambitieniveau zou nog hoger mogen en zelfs moeten. Zo wordt de ambitie geformuleerd om fossiele brandstoffen voor verwarming in gebouwen volledig uit te faseren tegen 2050. De technologie om dit te doen bestaat echter al, nl. zonneboilers en warmtepompen in combinatie met groene stroom. We kunnen deze doelstelling dus sneller dan 2050 bereiken.

De bijdrage van de Vlaamse administratie aan het regeerakkoord is slechts een voorstel. Zoals gezegd is het vrij aan de politieke partijen van de nieuwe meerderheid om dit aan te passen. We zijn alvast benieuwd welke maatregelen gaan worden overgenomen in het finale regeerakkoord.

Bijdrage van de Vlaamse administratie aan het regeerakkoord van de Vlaamse regering 2019-2024

Tijd voor (echte) inspraak

Tot 15 juli kan iedereen inspraak leveren op het ontwerp van het Belgische energie- en klimaatplan. Dat plan tekent het pad uit dat ons land in de periode 2021-2030 wilt volgen voor haar energie- en klimaattransitie. Het is de samenvoeging van de plannen van de federale, Vlaamse, Waalse en Brusselse regeringen. Dit ontwerp werd eind vorig jaar doorgestuurd naar de Europese Unie. De finale versie van het plan – bij te sturen op basis van deze bevraging en de opmerkingen van Europa – moet eind dit jaar bij Europa opgeleverd worden.

Wat we doen en laten tussen nu en 2030 – “Only 11 Years Left to Prevent Irreversible Damage from Climate Change,” klonk het eerder dit jaar nog bij de Verenigde Naties – is van onomstotelijk belang. Zo ook dus dit plan. Daarom vroeg de Europese Unie haar lidstaten om een breed draagvlak te creëren voor het plan, o.a. via een uitvoerige raadpleging van alle belanghebbenden. Sommige landen namen die vraag serieus, zoals bijvoorbeeld Nederland met haar klimaattafels. De Belgische regeringen jammer genoeg niet. Des te belangrijker is het om wél van je te laten horen – zelfs via dit gebrekkig kanaal.

Niet in het minst omdat er nog veel werk is aan de Belgische plannen. In een analyse uitgevoerd in opdracht van de European Climate Foundation scoort ons land nog geen 3/10 voor haar plannen. België heeft de op één na laagste ambitie van alle lidstaten, komt onvoldoende met concrete beleidsmaatregelen, spreekt amper over hoe de transitie te financieren of hoe de baten en kosten eerlijk te verdelen, en geeft niet aan hoe dit plan past in een weg naar 2050. Het ontbreekt m.a.w. aan ambitie, uitvoering en visie. Dat ondanks het feit dat België volgens Eurofound een van de grootste winnaars zou zijn bij de implementatie van een ambitieus klimaatbeleid naar 2030: ruim 2% extra economische groei (#3 in Europa) en bijna 1% extra jobs (#1 in Europa).

Dit zijn zaken die je kan aankaarten in deze bevraging. Weliswaar niet in de vragen die naar voor geschoven worden. Daarin wordt gepeild naar de hernieuwbare energiebronnen, vervoersmiddelen, verwarmingstechnieken voor je woning en fiscale maatregelen waarop de Belgische overheden volgens jou moeten inzetten. Hier een weloverwogen antwoord op geven zonder enige uitleg over hoe deze zaken in het gehele plan passen, in welke mate ze bijdragen aan de transitie of hoe ze gerealiseerd zullen worden is natuurlijk erg moeilijk. En dan zijn er nog alle thema’s die niet aan bod komen. Zoals de Bond Beter Leefmilieu uitwees, wordt er met geen woord gesproken over cruciale thema’s zoals landbouw, industrie, circulaire economie, ruimtelijke ordening, of de verdeling van baten en lasten.

Nee, de plaats om je stem te laten horen is het laatste veld van de bevraging. Daarin kan je tot 3,000 woorden kwijt voor je bijkomende “bemerkingen”. Voor inspiratie daarvoor kan je op vele plaatsen terecht, o.a. bij de beleidsaanbevelingen van het Klimaatpanel, Sign For My Future of BBL. Hieronder vind je ook een aantal algemene suggesties van onze kant. Laat onze overheden weten dat het beter kan én moet!

De Belgische energie- en klimaatplannen moeten zeker aan de volgende zaken voldoen:

  • De Belgische energie- en klimaatplannen moeten ervoor zorgen dat België haar eerlijke bijdrage levert voor het behalen van de doelstellingen van het Parijsakkoord in lijn met onze welvaart, ons potentieel, en onze positie in de Europese en internationale context.
  • De baten en lasten van de Belgische energie- en klimaattransitie moeten eerlijk verdeeld worden, met bijzondere aandacht voor sociale bescherming in het kader van de sterke investeringen die op korte termijn nodig zijn en op middellange termijn hun vruchten zullen afwerpen.
  • De Belgische overheden moeten een duidelijke visie uittekenen voor een inclusief, klimaatvriendelijk België in 2050, met concrete tussendoelstellingen voor 2030. Die worden best met brede politieke en maatschappelijke steun in een institutioneel kader vastgelegd.
  • De besluitvorming over plannen en beleid moet transparant zijn en voldoende ruimte laten voor tijdelijke en betekenisvolle inspraak van alle geïnteresseerde belanghebbenden
  • De Belgische overheden moeten actief gebruik maken van de kennis van haar academische instellingen, het ondernemerschap van haar bedrijven en de inventiviteit van haar burgers.
  • De Belgische overheden moeten hun eigen administraties versterken met de institutionele en financiële middelen opdat ze een effectief, efficiënt en eerlijk beleid kunnen voeren.
  • De Belgische overheden moeten een leidende rol spelen waarin ze alle initiatieven van burgers, bedrijven en middenveldorganisaties coördineert binnen de Belgische visie en plannen.

Publieksbevraging rond het ontwerp van Nationaal Energie- en Klimaatplan