Bedrijven benchmarken op basis van hun klimaatimpact: van vergelijken tot actie

Het benchmarken van corporate carbon footprints is een van de meest gevraagde-en tegelijk meest verkeerd begrepen-onderwerpen binnen carbon accounting. Bedrijven berekenen hun emissies, krijgen één cijfer in ton CO₂e, en stellen vrijwel meteen dezelfde vraag: doen we het goed of slecht?

Zodra een bedrijf zijn carbon footprint heeft berekend, volgt bijna automatisch een vergelijkende vraag: hoe presteren we ten opzichte van anderen?

Die vraag ontstaat in verschillende contexten. Soms gaat het om duiding: begrijpen of een footprint “hoog” of “laag” is. In andere gevallen gaat het om positionering, bijvoorbeeld voor interne of externe communicatie. Vaak duikt benchmarking zelfs eerder op, nog vóór een volledige footprint beschikbaar is, als manier om in te schatten hoe een “typisch” emissieprofiel eruitziet en welke scopes of activiteiten waarschijnlijk materieel zijn.

Deze motivaties zijn legitiem. Carbon footprints zijn abstracte cijfers zonder context, en vergelijking is een logische manier om betekenis te geven. Het risico is echter dat benchmarking wordt gezien als een eenvoudige opzoekoefening, terwijl ze in werkelijkheid zorgvuldige methodologische keuzes vereist om misleidende conclusies te vermijden.

Benchmarking gaat niet alleen over interpretatie; ze beïnvloedt ook gedrag. Uit uitgebreid onderzoek blijkt dat organisaties sneller duurzaamheidsmaatregelen nemen wanneer ze zichzelf kunnen vergelijken met gelijkaardige peers.

Dit zogenaamde “peer effect” komt voor in uiteenlopende domeinen, van duurzaam beleggen tot technologie-adoptie en energie-efficiëntie. Het mechanisme is steeds hetzelfde: het zien van vergelijkbare organisaties die actie ondernemen, verlaagt de onzekerheid over wat verwacht en haalbaar is. Duurzaam handelen wordt daarmee normaal in plaats van uitzonderlijk.

In een corporate klimaatcontext helpen benchmarks om abstracte klimaatdoelstellingen te vertalen naar sociaal verankerde referentiepunten. Ze beïnvloeden hoe ambitieus een bedrijf zichzelf inschat en hoeveel inspanning als redelijk wordt beschouwd. Dat maakt benchmarking krachtig, maar vraagt ook om verantwoordelijk gebruik.

Niet elke benchmark is even bruikbaar. In de praktijk bepalen vier voorwaarden of een benchmark waarde toevoegt of verwarring creëert.

Relevantie is het vertrekpunt. Vergelijkingen zijn alleen zinvol wanneer bedrijven voldoende vergelijkbaar zijn. Sectorverschillen domineren emissieprofielen, terwijl ook geografie en rapportagejaar een rol spelen door verschillen in energiemix en decarbonisatietrends.

Schaal en normalisatie zijn onvermijdelijke uitdagingen. Grotere bedrijven stoten absoluut meer uit, maar emissies schalen niet lineair met grootte. Omzet en voltijdsequivalenten worden vaak gebruikt als normalisatiefactoren, elk met hun beperkingen. Een aanzienlijk deel van de verschillen tussen bedrijven kan echter niet door schaal alleen worden verklaard, wat benchmarking net relevant maakt.

Distributies zijn belangrijker dan gemiddelden. Carbon footprints volgen meestal scheve verdelingen met lange staarten. Gemiddelden verbergen die structuur. Weten of een bedrijf zich rond de mediaan bevindt, bij de lagere uitstoters hoort of in de hoge-emissiegroep zit, geeft veel meer inzicht dan één referentiewaarde.

Volledigheid, vooral voor Scope 3, is een cruciale beperking. Veel bedrijven rapporteren slechts gedeeltelijke Scope-3-data of sluiten categorieën uit. Het benchmarken van onvolledige footprints tegenover volledige vertekent de resultaten. Benchmarks moeten minimaal duidelijk onderscheid maken tussen volledige en gedeeltelijke data.

Uiteindelijk is een benchmark alleen nuttig als ze actiegericht is: als ze helpt aangeven waar een bedrijf het meest afwijkt van peers en waar mitigatie-inspanningen het meeste effect kunnen hebben.

Correct toegepast ondersteunt benchmarking prioritering in plaats van beoordeling. Door bedrijven te positioneren binnen percentielverdelingen per scope wordt zichtbaar waar emissies relatief hoog of laag zijn ten opzichte van peers.

Een bedrijf kan bijvoorbeeld rond de mediaan zitten voor Scope 1, maar sterk afwijken in Scope 2 of Scope 3. Dat verklaart niet waarom emissies hoog zijn, maar geeft wel een gestructureerd signaal waar verdere analyse en mitigatieplanning nodig zijn.

Benchmarking vervangt geen diepgaande, bedrijfsspecifieke analyse. Ze houdt geen rekening met businessmodellen, strategische keuzes of historische investeringen. Wat ze wel biedt, is context: een manier om cijfers te interpreteren en te leren uit patronen bij vergelijkbare organisaties.

Voor duurzaamheidsconsultants ligt de rol van benchmarking daarom niet in het maken van ranglijsten, maar in het ondersteunen van geïnformeerde besluitvorming. Als beslissingsondersteunend instrument—en niet als scorebord—helpt benchmarking bedrijven om van vergelijking naar actie te gaan.

Over Carbon+Alt+Delete

Wij ontwikkelen carbon accounting software voor duurzaamheidsadviseurs die bedrijven ondersteunen richting net zero.

Wil je meer weten over hoe onze software je carbon accounting diensten kan verbeteren?

Contacteer ons via [email protected] of boek een meeting met onze experts via deze link.